Tšónesko láv

Kretšuno hin jek phurikano baro bjav so rikhavehaa aro decembrosko agoriba. Kretšuno hin džinom histories rikhade pa bút slága doh ta dólesko khal sankavehas pe but maneri. Aro pelrigutno, kristikano paśibako sankiba rikhavehas kretšuno sar minsiba pa Jésusko bijamo(födiba). Kretšuno bjav hin jek blańiba pa religiakane ta phuvjakane manera ta frójuvel pes bút aro boliba ta akadíves rikhavehas kretšuno pe kutide vaj bi deulekane paśibako manera. Oficialno kretšuno aro Svedo birjila(byrlyla) o 24 december( kretšunorat, rat angnal kretsuno díves)ta agorila o 13 januari.

Butvares hin tomnadivesko ulaviba o 22-to vaj 23- to September.Dauva hin dives aro tomna ka o kham télel pesko brehuno mutisailiba langhes ekliptikan džal dženom himlako tafla ka nordigo kajo tatorig.

O Kristusko diśibakodíves hin jek bijav aro khangerijakobereh. Diśibakodíves rikhavehas minsibake tíjake ka Jésus parudas pesko muoda angle sikjibakokenti sar mereknos pa leski Devlikani svuntiba. Douva baŕ kai dauva fanudílo arakhelas pe náveha Parniboskobaŕ .

O 9 maj hin Eu:sko ”bijamo díves”. O 9 maj 1950 tšundas o fransko avrithemengoministeri O Robert Schuman anglal aloniba pa europakano itbutiba pa bivoguosi sar angar ta sasturni, so sas inportanto dóla tíjesko maribosko uravtšeriba.Mienba sas te tšinavela jek nevo mariba, mahkar europaki thema. Angar –ta sasturnijakotšetanibako nau sas aro angnal katar vágunes avlo EG ( Europakano tšetaniba) ta 1993 EU ( Europako unioni), so akana rálila 27 thema. Aro Europa hin tšetanes 42 korkorikane thema.

O lav so hin avlo bút rikhimen are sistone berehi hin dživiboski manéra, nína sar jekto lav, aro phukiba sar tsélado dživiboskimanéra ta aro lávesko phansiba sar dživiboskimanérakomagasin ta dživiboskimanérakoprogamos.Lávesko mieniba hin it sar sikide aro télunes neutrali, manéra te džíven peski dživiba, dživiboski sankiba, nebi akadíves rikhavehas douva hérunes apo farabiba pa konsumentikano maneri sar téluni muodaki faraba pa guosi ta reklami.
Aja akharde dživiboskomagasini boldena pen sar eksemplura dóle komujenge kónen hin specialno intresi butvares fokus pe dóla guosi so dauva tháneskoskokha saj áchel intresimen pa ráliboskodetalia,filachni, kuh kamani, modekóla ta pańa vaure

Dochiboskiero hin o manuš kon tšérila buti themeske ta kónesko buti hin te kavieraven aro tingi te komuja hin tšerdal phagiba. Dochiboskiero hin skólimen aro kanunijako puchiba ta rigavela anglunirigibosko buti pa phagiba, hadela dochiba ta lela dieli pa tingi.

Phuvjako dochiboskiero hin baride dochiboskiero aro Svédiko ta lesko buti hin te volaven te sáre dochiboskiere tšérila latšes pengo buti. Phuvajako dochiboskiero lela dumudiba pa vaure hérune dochiboskierenda aro phuvjata. Phárlune dochiboskiere vaj phuvjako dochiboskiero saj baruven vaure dochiboskierengo agoriba.

Butvares tšérila dochiboskiere buti aro sárengo tingi, hin nína dochiboskiere kon tšérila buti pe vaurevitika phagiba sar justieombudsmannen, kón volila ka hougaje phagavena kanuni.

Draba butide: http://www..ne.se/lang/%C3%A5klagare

O tšon hin tíjako jekhaliba pasa 30 díves ta rikhinas are butide vaure tíjakodžińiba. Aro byrjiba agorde tšonesko langhtiba pa tšon ta douva tíja so líjas ke it langhto tšoniboskopaza avlo pálal. Douva saj áhtas tíja katar nevo tšon ko vauro nevotšoneske. Douva tíja arkahehas synodisk tšones, vaj tšoneskotšon ta hin kutides 29 ta pah díves. Butvare rikhinas pańa o synodisko tšon te džińen tšone. Tála hin sakho vauro tšon 29 díves ta sakho vauro 30 langhte. Vaure tíjakodžińiba kon tšerila jakhes hin islamisko ta judisko tšone. Na sajpa te dielavens berehesko 365 divisa are it bare synodisko tšone.

 Aro amare tíjakodžińiba, so arakhehas o gregorisko kalenteria, mukhá amen dóleske tšone te áchen langhtide, jakhes te aro 12 tšon ávela tšetanes 365 divisa. Douva tšerila te amare tšones na tšek tšetaniba pe tšonesko faza.

Draba butide pa tšone po NE: http://www.ne.se/lang/m%C3%A5nad

Vokabulär ( fr. vocabulaire , ' lavengoráliba ', perdal mahkurno vramasko latino.katar o latinoskotšib voca´bulum 'lav'; 'nav', katar o lav vo´co 'akharen', 'phenen'), lavengobutiba so hin aŕe aro jek tšib vaj manushesko džaniba ta hajiba tšibjata. Na lokho te phukaven džient vokabulärengo( lavengoráliba ) bariba,kuti dóleske ke o ”lav” hin tamjimen,

dóleske ke tšibako rikhibongierenge džaniba ná konstant (barila vaj telila.)

Laveskoarakhiba, te tšere, ta ranen teksjakodokumetura le sutimosa la data. Nouriboskero saj džal tekstjako ranuliba ta dolesko typografi ta layout. Laveskoarakhiba ta dolesko aviba hin andro aro fendiboskoprogramo (texteditorer) so rikhilas te ranen ta hortaven datakoprogrogram apo tekstoterminalo so hin phande arre aro baro data.

Alfabeta hin jek systemo po rańibosko maneri, kaj svak ‘ o punkto ta alfabeta sikavel te sar del lyja pala alfabeta. O lav abesiba avel anda duj vágune alfabeta anda grekisko abesiba, alfa ta beta. O dola alfabeta so ame rikavav arkhaes pe latinsko alfabeta ta hin avlo anda grekisko.

Samudariba ( pe anglisko holocaust, hebreisko shoa, sveditsko tšib förintelsen) hin anave pe douva katastrof so fanude europako romen, bibolden ta vaure skoḱen télal vauro bolibakokuŕiba 1939-1945. Pe of́isielo merdas 250 000 roma nebi biofiseĺo numri hin apre aro 4 000 000.